Leki na bolące stawy – co naprawdę pomaga na bóle stawów i kości?

Ból stawów, bóle kości, ból pleców czy obolałe mięśnie potrafią utrudniać codzienne funkcjonowanie. Dobre leki na bolące stawy dobiera się do nasilenia objawów, miejsca bólu i jego przyczyny - inaczej postępuje się po przeciążeniu, inaczej zaś przy chorobie przewlekłej.

Co szybko zastosować na bolące stawy?

Najczęściej wybierane leki bez recepty to środki przeciwbólowe doustne i preparaty miejscowe na skórę. W aptece internetowej można znaleźć różnorodne preparaty, ale przed zakupem warto sprawdzić substancje czynne, dawkę i przeciwwskazania.

• Przy bólu kilku stawów, gdy doskwiera ból mięśni i stawów lub przy objawach ogólnych stosuje się paracetamol, ibuprofen, diklofenak, ketoprofen lub naproksen - mogą to być tabletki przeciwbólowe w formie tabletek, kapsułek lub jako tabletki powlekane (sprawdź np. Nalgesin Mini lub Ketonal Active).
• Przy bólu miejscowym, np. ból kolana, barku, nadgarstka - lepsze bywają maści przeciwbólowe, żele przeciwbólowe i plastry rozgrzewające (sprawdź np. Ben-Gay lub Olfen Max żel).
• Leki przeciwzapalne dostępne bez recepty, takie jak NLPZ, to preparaty bez recepty przeznaczone do krótkotrwałego stosowania w celu łagodzenia bólu stawów i mięśni (mogą mieć przy dłuższym stosowaniu działania niepożądane w kierunku układu pokarmowego).
• Brak poprawy po 5–7 dniach, nasilony ból albo nawracające bóle kostno-stawowe oznaczają, że potrzebna jest konsultacja lekarska.

Najczęstsze przyczyny bólu stawów, kości i mięśni – reumatoidalne zapalenie stawów

W przypadku bólu stawów leki mogą być stosowane doustnie i miejscowo, a ich wybór powinien zależeć od intensywności bólu oraz przyczyny. Częstą przyczyną są przeciążenia, siedzący tryb życia, otyłość, zwyrodnienie stawów i urazy sportowe.

• Choroby układu ruchu związane z bólem kości i stawów występują nawet u około 70% populacji po 50. roku życia.
• Choroba zwyrodnieniowa stawów dotyka nawet 75% kobiet w wieku 60–70 lat oraz aż 50% osób powyżej 75. roku życia.
• Ból stawów może być spowodowany przez choroby reumatyczne, które dotyczą od 5,9% do 22,9% populacji; w tej grupie często występują także bóle reumatyczne wymagające odpowiedniego rozpoznania, a nie wyłącznie leczenia objawowego.
• Reumatoidalne zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie i łuszczycowe zapalenie stawów wymagają leczenia specjalistycznego, nie tylko doraźnych leków.
• Bóle kostno-stawowe, bóle kostne, ból mięśni mogą towarzyszyć grypie, chorobom tarczycy lub przeciążeniu.

Sprawdź też: Zapalenie stawów - przyczyny, objawy i leczenie

Niesteroidowe leki przeciwzapalne doustne bez recepty na ból stawów i kości

Doustne leki przeciwbólowe i tabletki na ból stosuje się krótko, gdy dolegliwości bólowe są ostre lub zaostrzone. Leki dostępne bez recepty OTC są przeznaczone do łagodzenia umiarkowanego bólu, takiego jak ból mięśni, stawów czy ból głowy, i zawierają składniki takie jak ibuprofen, paracetamol czy kwas acetylosalicylowy.

• Paracetamol działa przeciwbólowo; zwykle stosuje się 500–1000 mg co ok. 6 godzin, do 4 g/dobę u dorosłych - ostrożnie przy chorobach wątroby.
• Ibuprofen, diklofenak, meloksykam i naproksen to najczęściej stosowane leki bez recepty na bóle kostno-stawowe, które działają przeciwbólowo i przeciwzapalnie. (sprawdź np. Diklofenak żel lub Dekenor).
• Ibuprofen jest jednym z najczęściej stosowanych NLPZ, wskazanym w bólach kostnych i stawów o nasileniu łagodnym lub umiarkowanym; dawkowanie zależy od postaci leku i może wynosić od 1 do 3 razy dziennie - w zależności od dawki i postaci preparatu.
• Ketoprofen i deksketoprofen to jedne z najsilniejszych dostępnych substancji bez recepty, skuteczne w łagodzeniu ostrego bólu.
• Meloksykam jest lekiem przeciwzapalnym i przeciwbólowym stosowanym w bólach kostno-stawowych oraz mięśniowych, szczególnie w przebiegu chorób reumatoidalnych i zwyrodnieniowych stawów.
• Niesteroidowe leki przeciwzapalne mogą podrażniać żołądek i nerki - zapamiętaj - nie łącz kilku NLPZ jednocześnie. Szczególna ostrożność dotyczy osób 65+, z chorobą wrzodową, nadciśnieniem, chorobami nerek i przy lekach przeciwzakrzepowych.

Leki na receptę, takie jak opioidy lub silniejsze formy niesteroidowych leków przeciwzapalnych stosuje się przy silniejszych dolegliwościach pod nadzorem lekarza ze względu na działania niepożądane i ryzyko uzależnienia. Leki bez recepty na bóle kostno-stawowe mają słabsze działanie i są krótkoterminowe, podczas gdy leki na receptę mogą być stosowane przewlekle w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawów.

Doustne preparaty wspomagające stawy (kolagen, glukozamina, kwas hialuronowy)

To nie są klasyczne leki o natychmiastowym działaniu przeciwbólowym, lecz dają wsparcie dla chrząstki i mazi stawowej. Typowe składniki to m.in.: siarczan glukozaminy, chondroityna, kolagen typu II, kwas hialuronowy, mangan, ekstrakty roślinne i witamina C. Co trzeba o nich wiedzieć?

• Kolagen typu II jest kluczowym budulcem chrząstki stawowej.
• Preparaty z kwasem hialuronowym pomagają utrzymać odpowiednie nawilżenie mazi stawowej.
• Część produktów to leki SYSADOA, część natomiast to suplementy diety; różnią się dawką i wymaganiami badań. Przeglądy badań pokazują, że glukozamina i chondroityna wykazują skuteczność zmienną, zależną od jakości preparatu (badania to potwierdzające znajdziesz tu: PMC).
• W chorobie zwyrodnieniowej stawów mogą wspierać terapię w dłuższej perspektywie, ale nie zastąpią leczenia chociażby RZS, rehabilitacji ani głębszej diagnostyki stawów i kości.

Maści, żele i plastry na bolące stawy – kiedy warto je wybrać?

Medyczne wytyczne rekomendują rozpoczęcie leczenia od preparatów miejscowych, ponieważ minimalizują ryzyko skutków ubocznych dla układu pokarmowego i nerek. Preparaty miejscowe, takie jak maści i żele działają głównie przeciwzapalnie i przeciwbólowo, a ich stosowanie nie obciąża układu pokarmowego.

• Niesteroidowe leki przeciwzapalne są dostępne jako tabletki, kapsułki, żele i maści, co pozwala dopasować ich działanie do potrzeb pacjenta.
• Diklofenak jest stosowany w leczeniu bólów reumatycznych i dostępny jako tabletki, kapsułki i żele; preparaty miejscowe bywają wybierane także jako leki na ból mięśni, gdy dolegliwości obejmują jednocześnie mięśnie i stawy.
• Diklofenak wykazuje bardzo silne działanie przeciwzapalne i głęboko wnika w tkanki stawu, co czyni go skutecznym preparatem w terapii bólu stawów. (w odpowiedniej dawce tworzy w skórze niejako "rezerwuar" substancji czynnej, z którego lek uwalniany jest stopniowo do bolących tkanek - sprawdź np. Olfen Max).
• Żele na stawy, maści na stawy, maść na ból, maść końska i maść niedźwiedzia mogą być chłodzące lub o działaniu rozgrzewającym.
• Preparaty do stosowania miejscowego wciera się zwykle 2–4 razy dziennie w miejscu aplikacji; nie nakładaj ich na uszkodzoną skórę, a przy ketoprofenie (żele z ketoprofenem są dostępne na receptę) - unikaj słońca.
• Wysypka, świąd lub pieczenie oznaczają, że preparat trzeba odstawić - być może jest to reakcja alergiczna lub fotoalergiczna na dany preparat.
• Plastry na bolące mieśnie i stawy zwykle mają charakter rozgrzewający - poprawiając krążenie krwi w obrębie bolącego mięśnia usprawniają procesy łagodzenia stanu zapalnego (sprawdź np. Hot-Plast Forte).

Czego szukać w składzie maści i żeli na stawy?

• Diklofenak, ketoprofen, naproksen, ibuprofen i etofenamat wykazują działanie przeciwzapalne przy skręceniach, kontuzjach i gdy występuje stan zapalny stawów (sprawdź np. Difortan żel).
• Mentol, kapsaicyna, kamfora i salicylan metylu mogą przynieść ulgę przez chłodzenie, rozgrzanie lub wpływ na układ nerwowy (zimne kompresy zmniejszają obrzęk i stan zapalny stawów).
• Arnika, żywokost i czarci pazur to ekstrakty roślinne wspierające łagodzeniu bólu mięśni.
• W ich składzie mogą być też składniki rozluźniające mięśnie i stawy.
• W przypadku wątpliwości, w okresie ciąży, przy występowaniu chorób przewlekłych lub wielu przyjmowanych leków warto poprosić o porady farmaceuty.
• Przy RZS maści łagodzą ból miejscowo, ale nie zastępują leczenia ogólnego.

Sprawdź też: Jak zadbać o stawy na wiosnę, aby były zdrowe i mocne?

Dieta na stawy i kości – co jeść przy bólach stawów?

Dieta na stawy nie zastępuje leczenia, ale zmniejsza stan zapalny i wspiera kości i stawów. Naturalne metody na ból stawów obejmują stosowanie ziół oraz diety bogatej w kwasy Omega-3. Po co warto sięgnąć?

• Białko: ryby, jaja, rośliny strączkowe - to budulec kolagenu.
• Omega-3: tłuste ryby, siemię lniane, orzechy - wykazują działanie przeciwzapalne.
• Warzywa i owoce: papryka, natka, porzeczki, truskawki - to przede wszyastkim witamina C (sprawdź np. OmniVital Witamina C).
• Wapń i witamina D: fermentowany nabiał, ryby, jaja - to przede wszystkim profilaktyka bólów kości i osteoporozy.
• Odpowiednie nawodnienie jest istotne dla naturalnego „smarowania” stawów, ponieważ woda stanowi około 97% mazi stawowej.
• Redukcja masy ciała odciąża kolana, biodra i kręgosłup - a zatem ogranicz cukier, tłuszcze trans i żywność wysokoprzetworzoną!

Kiedy ból stawów wymaga pilnej konsultacji lekarskiej?

Nie każdy ból wymaga pilnej wizyty, ale jego przyczyny mogą być poważne. Zgłoś się do lekarza, gdy pojawia się:

• nagły silny ból w wyniku urazów, obrzęk i niemożność obciążenia kończyny;
• ból stawów i mięśni z gorączką, zaczerwienieniem i rozbiciem;
• poranna sztywność wielu stawów powyżej 30 minut, chudnięcie, osłabienie;
• nawracające bóle po 50. roku życia;
• nietypowa reakcja na stosowanie leków przeciwbólowych.

Długie samodzielne przyjmowanie NLPZ zwiększa ryzyko wrzodów, krwawień z przewodu pokarmowego i uszkodzenia nerek oraz może maskować choroby zwyrodnieniowej lub zapalne.

Jak zapobiegać bólom stawów – leki to nie wszystko

Łączenie domowych zabiegów fizykalnych z lekami o działaniu przeciwzapalnym przynosi najlepsze rezultaty w walce z bólem stawów. Okłady ciepłe najlepiej działają na ból przewlekły oraz sztywność stawów, natomiast okłady zimne przynoszą ulgę w bólu ostrym; zimne kompresy zmniejszają obrzęk i stan zapalny. Zapamiętaj:

• Ruszaj się regularnie: spacery, rower, pływanie czy też ćwiczenia wzmacniające.
• Rozciągaj się po różnego rodzaju aktywności.
• Dbaj o ergonomię pracy i przerwy co 45–60 minut.
• Noś wygodne obuwie amortyzujące.
• Zwiększaj trening stopniowo.
• W swojej sytuacji zdrowotnej wybieraj leki rozsądnie, a gdy ból wraca - szukaj przyczyny, nie tylko kolejnej dawki leku.